S.

Congregationis ab Indice Consultoris, Missionum Orientalium Syndici, Academiae Volscorum Veliternae, Regiae Neapolitanae, et Caesareo-Regiae Patavinae Socii ROMAE M.DCCCII. APUD ANTONIUM FULGONIUM Superiorum permissu Seneca Consol.

Ad Helviam, cap.

VII. Romanum imperium auctorem exulem respicit: quem profugum, capta patria, exiguas reliquias trahentem, necessitas et Victoris metus, longinqua quaerentem, in Italiam detulit.

Hic deinde populus quot Colonias in omnes provincias misit?

Ubicumque vicit Romanus habitat.

LECTISSIMIS VIRIS ACADEMIAE VOLSCORVM VELITERNAE SOCIIS AC VNIVERSO ACADEMICO COETUI F.

PAULINUS A S.

BARTHOLOMAEO CARMELITA DISCALCEATUS FELICITATEM.

Duplex causa me impulit, Lectissimi Viri, ut hanc meam opellam inclito Vestro Nomini nuncuparem.

Primo quidem est ingenui viri gratum se praebere illis, qui eum aliquo beneficio affecerunt.

Decennium effluxit, ex quo me in doctissimum Coetum Vestrum adscivistis.

Dulcis ac jucunda est mihi tam insignis gratiae recordatio, et adhuc animum oblectat illud gaudium, quo me perfudistis, dum me Vestra singulari comitate Volscae gloriae consortem effecistis.

Sinite igitur, ut hanc meam opellam Vestro praeclaro Nomini inscribam; et dum vos meritis ac virtute assequi nequeo, hoc saltem meae in Vos gratitudinis testimonium relinquam.

Alterum, quod me induxit, ut hanc de Latini Sermonis Origine dissertationem Vestro Coetui dedicarem, est illa eximia veterum linguarum in Volscis Sociis peritia, et ardens studium, quo factum est: ut inscriptiones et monumenta Egyptiaca, Coptica, Volsca, Etrusca, Graeca, Phoenicia, Punica, Samaritana, Romana, Arabica, Runica, Mexicana, et Indica egregie illustrarentur, et multa, quae aliis retro seculis abstrusa et impervia erant, haec vestra sedulitate et eruditione Orbi literato patescerent.

In his monumentis elucidandis Dux et maximus Auctor semper fuit, eritque, amplissimus S.

R.

E.

Cardinalis STEPHANUS BORGIA, qui ad Vestram sagacitatem exercendam, et ingenia exornanda vires, animum, consilium, et ipsa monumenta contulit, ex suo toto orbe celeberrimo Museo Veliterno deprompta.

Ex hoc, velut ex equo Trojano processere arma, literati velites, ac robusti dimachae, qui non Trojam exscinderent, sed illas summas asperitates, difficultatesque superarent, quibus velut moenibus circumvallatae erant veteres papyri, codices manuscripti, inextricabiles inscriptiones, gemmae, tabulae, numi.

Vos Socii concurristis, tentastis, pugnastis, vicistis ¹ .

Victoriam canunt, et sodalitatem Vestram eximie ornant Philippus Angelicus Becchetti Episcopus Civitatis Plebis, qui antiquissimas figlinas Volsci operis cum anaglyphis; Arnoldus Heeren, qui fragmentum graecae tabulae; Nicolaus Schow, qui perdifficilem chartam papyraceam graece scriptam; Georgius Christ. Adler, qui numos Cufico-Arabicos; Georgius Zoega, qui Aegyptios Imperatorios; Simon Assemanus, qui globum caelestem Cufico-Arabicum; Fridericus Munter, qui aliquot fragmenta Sacrae Scripturae Coptica; Ioh.

Philippus Siebenkees, qui Tesseram hospitalem graecam, Gregorius Wad, qui fossilia Aegyptiaca; Augustinus Antonius Georgi, qui veteris Thebaidentium Ecclesiae sacras antiquitates; Gabriel Fabricy, qui Phoenicum litteraturam, et Hebraeo-Samariticos numos in lucem produxerunt, et scite interpretati sunt.

Quid commemorem summos viros Antonium Capycium Minutulum ex Principibus Canusii, Aloysium Lantium, Ioh.

Christophorum Amadutium, Georg. Henricum Martinium, Ioh.

Bapt.

Passerium, Ioh.

Ioseph.

Paulovichium Lucichium, Caietanum Marini, Irenaeum Affò, Clementem Blasi, Philippum Invernizzi, Torkillum Baden, Martinum Vahl, Carolum Fea, Dominicum Sestini, Andream Birch, Olaum Gerhardum Tychsen, Fridericum Engelbreth, Thomam Astle, Ioh.

Bapt.

Casparem d'Ansse de Villoison, Thomam Ford Hill, Ioh.

Henricum Bartels, Hippolitum Pindemonte, Ioh.

Carolum Antonelli Episcopum Dioclensem, Christianum Rhamus, Iosephum Linum Fabreca, Fridericum Leopoldum Comitem de Stolberg, Iosephum Vernazza Baronem de Freney, Comitem Paulum Toruzzi, Angelum Mariam Bandini, Stephanum Borson, aliosque?

Notiores sunt, quam qui meis encomiis celebrari debeant.

Ex his Amadutius ² , Becchettus ³ , Martinius ⁴ , Heeren ⁵ , Paulovichius Lucichius ⁶ praeclara aliqua sui ingenii monumenta Vestro Academico Coetui inscripta devoverunt ac reliquerunt.

Stat ergo Vestra gloria, nulla umquam edacitate temporis conterenda.

Orbis Literati decus et ornamentum estis, seculi XVIII. splendor et lumen est Academia Volsca Veliterna, utpote quae ad prisca Orbis et Urbis decora illustranda summis viribus decertat ⁷ .

Hoc nempe decoris accessit AUGUSTI OCTAVIANI inclitae patriae, ut ea veteri suae sapientiae et fortitudini novas artes, scientias, litteras adderet, atque illis conspicuos viros, more civis sui AUGUSTI CAESARIS, summopere coloret, et ornaret.

Adiicere liceat et aliud encomium lectissimo Vestro Coetui jure meritoque debitum, ac plane singulare.

Vos non admittitis in vestrum sodalitium homines nauci, sed summa ingenia, et probatae eruditionis viros, quorum mascula virtus editis operibus Orbi luceat, et publicam emerita sit approbationem ac plausum.

Immunes ergo estis a naevo, quem Clarissimus Vir Ludovicus Ant.

Muratorius plerisque Italiae accademiis appingit; in eis scilicet multos numerari socios, qui nil aliud noverunt, quam prurire, clepere, et versiculos recitare ⁸ .

Agite igitur nobilissimi Academiae Volscorum Veliternae Socii, et quem callem in primordio, Doctissimo Protectore Vestro STEPHANO BORGIA, S.

R.

E.

Cardinali, calcare coepistis, huic imposterum semper strenue insistite.

Nefas sit inde dimoveri; decorum sit Vestro Coetui adscribi; aequum Vos colere et admirari; iustum ab iis gratias referri, quos Vos legitis, et in Societatem Vestram refertis.

Vivite et Valete.

Dabam Romae ex Aedibus S.

Pancratii Via Aurelia Sexto Idus Maii, A.

MDCCCII. DISSERTATIO DE LATINI SERMONIS ORIGINE EJUSQUE CUM ORIENTALIBUS LINGUIS CONNEXIONE.

Antequam de lingua latina sermonem instituamus, plurimum interest, primos Veteris Latii colonos recensere, ut ex iis ipsis argumento nostro aliqua lux accedat.

Latium a latendo dictum ⁹ , teste Plinio quinquaginta tres populos numeravit, qui sine vestigiis interierunt ¹⁰ .

Latium antiquum, ait idem Plinius l. c., a Tiberi Circeios usque servatum est mille passuum quinquaginta longitudine.

Tam tenues primordio imperii fuere radices, colonis saepe mutatis, tenuere alii aliis temporibus, Aborigenes, Pelasgi, Arcades, Siculi, Aurunci, Rutili, et ultra Circeios Volsci, Osci, Ausones, unde nomen modo Latii processit ad Lirim amnem.

Concinit Plinio Seneca ¹¹ : Quid interest, inquit, enumerare Antenorem Patavii conditorem, et Evandrum in ripa Tiberis regna Arcadum collocantem?

Arcades ergo fuere aliquando veteris Latii incolae, ut Aborigenes, Pelasgi, Latini a rege Latino ibi collocati, Aurunci, Rutili, Volsci et Osci ¹² , imo Volscorum ager plerus Aboriginum fuit, quemadmodum Cato in Originibus suis posuit.

De Latinis Dionys.

Halicar.

lib.

I., non multo post, inquit, veteri appellatione una cum Aboriginibus a loci Rege (Latino) Latini nuncupati sunt.

Aborigines igitur Latinos praecesserant, et hi in Latio incolendo illorum sequaces erant.

Accinit S.

Augustinus ¹³ : Troja vero, inquit ille, jam eversa et excidio illo usquequaque cantato … regnante jam Latino Fauni filio, ex quo Latinorum regnum dici coepit, Laurentum cessavit.

Erat Laurentum Latii urbs vetustissima, Aboriginum sedes, a laureo luco Solis indigetis sic appellatum.

Trojae excidium, si Graecis adhibenda fides, accidit mille circiter et centum annis ante Christi Servatoris Nostri nativitatem.

Troja excisa, Aeneas profugus appulit in Italiam, in qua jam Latinos cum Rutulis bella gerentes reperit, ut refert Dionys.

Halicar.

lib.

I., et fragmenta Cassii Dionis a Valesio collecta, §.

3. edit.

Hamb.

1750. A Laurentibus ergo, id est, ab Aboriginibus, ut ait S.

Augustinus ¹⁴ , evidentior ducitur origo Romanorum post Graecos, nam successiones redduntur certiores a Laurentibus ad Laviniam Aeneae conjugem, Sylvium Posthumum utriusque filium, hinc ad ceteros reges Albanos usque in Numitorem Amulium, Iliam, Romulum et Remum.

Vossius I. Idol.

18. quasi nihil curans Aeneae fabulam, Javanem Japheti filium, Elisae, Tharsis, Cetthim, et Dodanim patrem, Graecos et Latinos condidisse contendit.

Javan, ait ille, tum Graecorum, tum Latinorum fuit parens.

Cluverius III. Ital. Ant.

multis probare conatur, nullum umquam Aeneam Trojanum in Italiam venisse, sed Pelasgos Arcadas, ab Evandro Rege, ut ex Seneca docuimus, in Italiam ductos, Romam condidisse.

Javanis Graecorum conditoris meminere etiam Brahmanes Indi.

Hinc Javanabhàsha ipsis est lingua graeca.

Jauna, vel Javan dicitur Graecus, Javanasthàn Graecia.

Aristophanis Scholiastes in Acharnan : Παντας τοὺς Ελληνας Ιαονας οἱ Βαρβαροι ἐκάλουν.

Omnes Graecos Barbari Jaones appellant.

Jauna graecus, habet Dictionarium Samscrdamico-Malab.

R.

P.

Biscoping. Consonat ergo Scholiastis Ιαονα Indico Jauna.

De Javanis filiis prodidit sacer Textus, Gen.

cap.

X. Ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis, unusquisque secundum linguam suam, et familias suas in nationibus suis.

Diligens lector heic animadvertet, quattuor Javanis filiis non unum, sed plura idiomata attribui: ergo si vera est Vossii, Cluverii, aliorumque virorum summa eruditione ornatorum sententia, nihil sane obstat, quominus graecum latinumque sermonem ab his ipsis familiis, quarum Javan caput et stirps erat, descendisse censeamus.

Latina lingua vehementer graecizans id liberaliter suadere videtur.

S.

Hieronymus in proem.

lib.

2. Comment.

in epist. ad Galat., Constat, inquit, Orientis et Graeciae examina ad Occidentis ultima pervenisse.

Non sine moribus et linguis haec examina in Occidentem pervenerunt.

Fidenter et virili consilio ait Hornius ¹⁵ : Chittim quartus Javanis filius condidit Italorum gentes sive Latinos: unde Terra Chittim pro Italia et urbe Roma sumitur Num.

XXIV. 24., Daniel.

X1. 30., Ezechiel.

XXVII.; et Chittim idem quod Latium a latendo vel occultando, significat.

Fuit enim κετία urbs in ipso Latio apud Dionys.

Halicar.

lib.

III. ¹⁶ Haec, hercle, longe multumque praestant Cimmeriis tenebris, quibus Graeci prophani scriptores, et post eos Latini suas origines contexerunt.

Breviter jam indicata Latinorum origine, primisque Latii colonis recensitis, placet ad eorum varia idiomata et linguas descendere, ut nostro argumento propius accedamus ¹⁷ .Ex hactenus dictis primo jam elucet, cur in Sermone Latino quam plurima graeca vocabula vagentur.

Graeci nempe seu Javanes Pelasgi cum veteris Latii incolis probabilius unius ejusdemque originis et stirpis homines sunt: ἀυτόχθονα ἔθνέα seu gentes indigenae, vel alio nomine Aborigines dicti.

Hoc si neges, tardiorem accessionem graecae gentis ad latinam fatearis est necesse, cum utriusque sermonis rudimenta et elementares dictiones quamplurimum inter se consentiant.

Latine loqui, inquit Festus lib.

X. a Latio dictum est, quae locutio adeo est eversa, ut vix ulla pars ejus maneat innoxia.

Et Priscianus ¹⁸ ait : Omnis eloquentiae doctrinam, et omne studiorum genus sapientiae luce praefulgens, a graecorum fontibus derivatum, Latinos proprio sermone invenio celebrasse.

Heic Priscianus Latinis proprium sermonem, ut par est, tribuit, et plurima a graecis derivasse affirmat.

Diomedes vero ¹⁹ dicit: Nam cum ab omni sermone graeco loquela latina pendere videatur, quaedam inveniuntur vel licentia ab antiquis, vel proprietate latinae linguae, dicta praeter consuetudinem Graecorum, quae idiomata appellantur.

Latinarum dictionum, e graeca radice descendentium farraginem congessit Vossius in Etimologico linguae latinae, Amstel.

anno 1642. Typis vulgato; quod ille inspiciat, cui aliquod dubium superest de graeca latino sermoni amistione.

Secundo, ratio perfacilis redditur ex supradictis, cur latino sermoni multa adhaereant vocabula barbara, et quaedam asperitas, quae primaevam suam orientalem originem satis prodit.

Aborigines cum Graecis e Parthiae montibus in prima illa dispersione gentium descenderunt, et Caspii maris littora legendo, in Natoliam quae Armeniae ad occasum assidet, delapsi sunt, ubi Troja condita fuit, et Graecia vicina colonos accepit.

Fieri enim vero haud potuit, ut nulla barbara vocabula, sive Persica, sive Indica, Graeci Latinique secum perferrent, praesertim cum Pelasgi veteris Latii incolae, teste Herodoto, barbare loquerentur.

Ex his, inquit Herodotus ²⁰ , conjectura facta dicere licet: Pelasgos olim barbare fuisse locutos.

Hen.

Stephanus vertit: Quibus signis conjectantes oportet dicere, Pelasgos barbara lingua fuisse.

Idem de Pelasgis prodidit Aulus Gelius lib.

I. cap.

10. Ηἱ Πελασγοι, quorum plures classes erant, Herodoto teste, inter alias graecanicas gentes praecellebant.

Hae duae gentes, ait ille, antiquitus praecellere judicabantur, una videlicet Pelasgica, altera vero Hellenica: quarum ista quidem numquam alio demigravit, illa vero valde multumque sit vagata.

Dionys.

Hal.

Lib.

II. Pelasgos Πλανήτας, seu errantes et vagos appellat, et lib.

I., eorum migrationes, casus et sedes exequitur.

Ex Arcadia et Peloponeso in Latium delapsi sunt, in quo eos collocat Plinius lib.

3. cap.

5. Pelasga sunt pleraque vocabula, et ea quidem barbara, quae in tabulis Eugubinis, et nonnullis aliis veteribus Italiae monumentis leguntur, in quibus multi viri eruditi oleum et operam perdunt, dum ea ex graecae linguae radicibus enucleare et elucidare conantur ²¹ .

Ad primaeva latini sermonis incunabula pertinent etiam permultae dictiones Celticae, quae latinae linguae inhaerent, et quarum longum catalogum ducit Jacobus Macpherson in sua Historia Brittaniae et Hiberniae.

Idem licebit dicere de vocabulis graecis, quae sermoni Germanico insunt, et quorum multa collegit Andreas Althamer in suo excellenti libro, Germaniae Veteris et Novae descriptio accuratissima, inscripto, et anno 1617. Francofurti typis vulgato.

Confer in eo pag. 135. et sequentes.

Veteris linguae Persicae, Zend nuncupatae, non pauca vocabula, Germanicis et Samscrdamicis probe affinia, ego congessi, et typis vulgavi Patavii anno 1799. ²² .

Oscas dictio nes cum latinis confert doctissimus Passerius in suo linguae Oscae Specimine singulari, pag. 15. edit.

Romanae 1774., in quo opere tab.

I. exhibet inscriptionem Oscam, tab.

II. Alphabetum Oscum, ac tandem pag. 15. ostendit linguae Oscae cum latina cognationem ²³ .

Minor est affinitas linguae Volscae cum latina.

Celticae et Germanicae asperitati accedit, quantum ex paucis ejus monumentis, quibus edax tempus pepercit, coniicere licet.

Primum, et insigne specimen linguae Volscae exhibet Tabula Herculanensis in pago Lucaniae, Oppido dicto, reperta; quae ab utriusque Siciliae Rege, artium et litterarum fautore, quadringentis aureis numis redempta, Museo Herculanensi accessit ²⁴ .

Duplex est hujus tabulae facies, una Latina, altera Volsca: prima, seu antica pars, Archaica latina lingua legem de jurejurando a novis Magistratibus praestando, exhibet; altera vero idiomate Volsco, latinis litteris concepto, est exarata.

In latina tabulae facie saepius legitur: in poplico .

jovdicio .

nesei .

neive .

testvmonium .

poplice .

plebeive .

seive .

sei .

quei .

advorsus.

lexs.

proxumeis .

nei .

condumnari &c. Volsca tabulae pars habet vocabula: Deivast .

maimas .

carneis .

senateis .

tangit .

comonei .

perum .

dolom .

mallom .

stom .

pertvmvm .

piei .

ex .

comono .

hipid .

factud .

pors .

deivatuns .

tanginom .

deicans .

dat .

eideicvm .

pod .

tovticom .

tadait .

ezvmnep .

fefacid .

deivaid .

docvd .

malvd .

svae .

pis .

contrud .

exeic .

fefacus, &c. Exstat alterum linguae Volscae monumentum, sed antiquius mox allato, ut indicant characteres, in celebri Museo Borgiano, tabella nempe aenea Velitris reperta anno 1784., quae inscriptionem Volscam continet, sacrum piaculare, et magistratum Veliternum commemorantem.

In ea plura vocabula Volsca reperiuntur, quae ad amussim conveniunt cum dictionibus Volscis tabulae Herculanensis: quae res luculenter probat útriusque monumenti praestantiam, et remotissimam antiquitatem.

Osci et Volsci a Romanis mature deleti sunt, et cum ipsis fere tota utriusque gentis lingua.

Quare quidquid ex his duabus linguis superest, plurimi est faciendum, atque in antiquitatis sacrariis sancte asservandum.

Volscae, et Oscae gentis linguam non solum inter se, sed etiam a latina diversam fuisse res est perspicua, et extra omne dubium posita.

Fragmentum quod Festus V. Oscum ex Quinta Titinii comici affert, haec habet: Osce et Volsce fabulantur: nam latine nesciunt.

Et Strabo lib.

V. pag. 160. edit.

Lips.

1798. Peculiare, inquit, quidpiam Oscis et Ausonibus in usu venit; nam cum Oscorum gens interierit, sermo tamen apud Romanos restat, ita ut carmina quaedam ac mimi certo quodam certamine, quod instituto majorum celebratur, in scenam producatur.

Volscae linguae specimen heic ex mox laudata Musei Borgiani tabula producimus, quod lector noster ipse conferre poterit cum dictionibus tabulae Herculanensis, cujus supra meminimus.

Verum quia utrumque monumentum omnino rarum est, neque illius exemplaria eruditis viris satis sunt nota, aliqua heic vocabula descripsimus laminae Volscae Veliternae, cujus exemplum aeri incisum exhibemus, et fragmenti Herculanensis invicem collata, ut variae Volscae linguae dialecti cognatio, magis perspecta reddatur.

| Lamina Volsca Veliterna. | Fragmentum Volscum Herculanense. |

| DEVE | DEIVAST, DEIVATVNS, DEIVAID |

| STATOM | STOM |

| SEPIS | SVAEPIS, SVAE . PIS |

| ATAHVS | AETEIS |

| PIS | PIS |

| FAKA | FACVS, FEFACVS, FEFACVST, FEFACID |

| ESARISTROM | HEREST |

| SE | SVAE |

| BIM | PHIM |

| ASIF | ESVF |

| VINV | INOM |

| TOTICV | TOVTICO, TOVTICOM |

| SEPV | SIPVS |

| FEROM | PERVM |

| PIHOM | PIEI . SVM |

| ESTV | ESTVD |

| MEDIX | MEDDIS |

DEVE : DECLVNE : STATOM : SEPIS : ATAHVS : PIS : VELESTROM FAↃIA : ESARISTROM : SE : BIM : ASIF : VESCLIS : VINV : ARPATITV SEPIS : TOTICV : COVEHRIV : SEPV : FEROM : PIHOM : ESTV EC : SE : COSVTIES : MA : CA : TAFANIES : MEDIX : SISTIATIENS Exemplum Inscriptionis Volscae Sacrum piaculare et magistratum Veliternum memorantis, ex tabella aenea Velitris reperta an MDCCLXXXIIII et ibidem adservata in Museo Borgiano.

Quod Osca vocabula attinet, aliqua ex his sagacitate et studio praestantissimorum virorum, Academiae Herculanensis Sodalium, explicata et illustrata fuerunt in adnotationibus ad laudatam Tabulam Herculanensem.

Volscas dictiones qui hactenus explicare tentarunt, haud rem prorsus confecisse videntur, quia monumenta et auctoritates desunt, quibus earum explanatio tuto fulciri et in apricum diem exponi possit.

Sed de his satis; nam origo Latinae linguae a Volsca, et Osca repeti nequit; cum harum linguarum fabricam, radices et derivationes dictionum, copiam et indolem verborum prorsus ignoremus, et ex hactenus cognitis nihil statui possit, quod originem latini sermonis a Volscis et Oscis repetendam esse suadeat.

Expeditis jam veteris Latii notioribus linguis, juvat longius provehi, et amoenas Orientis plagas perlustrare.

Duae sunt in Oriente veteres linguae quae Osco et Volsco sermone plus ad latinam linguam accedunt.

Prima est Samscrdamica seu Samscrit, vetus Orientalis Indiae sermo, qui a duobus et amplius mille annis exolevit, et hodie nonnisi a Brahmanibus Mystis in Liturgia usurpatur.

Hoc sermone vetustissimi Indici libri exarati sunt, in quibus legendis et intelligendis, ipsi Indici Sacerdotes et Philosophi multum molesti et operosi laboris collocant.

Hujus perdificilis linguae Grammaticam ego typis edidi anno 1790. ²⁵ .

Altera Orientalis lingua, quae Sermoni Latino amice accedit, est vetus Persarum sermo, Zend dictus.

Hujus linguae Vocabularium perexiguum primus in lucem protulit Anquetil du Perron in Zend-Avesta, tom.

II., pag. 433. et seq.

edit.

Paris.; easdem autem Zendicas dictiones ego contuli cum Samscrdamicis in Dissertatione de Antiquitate et Affinitate linguae Zendicae et Samscrdamicae.

Quid plura?

Ambo hi sermones, sed cumprimis Samscrdamicus in plurimis suis vocabulis ita feliciter, et recte latinis dictionibus consonat, adeoque inter se similia verba gerit, ut ovum ovo vix melius accedat.

Indos veteres diceres latine locutos fuisse, latinos Indice.

Quod admirationem auget, est: affines istas dictiones non esse nomina numorum, quae ex uno orbis limite ad alium transeunt, non clypei, non hastae, non plantarum exoticarum, non peregrinarum mercium, quae aliena et adventitia vocabula in disjunctas orbis partes invehunt; sed esse primaevae societatis elementares dictiones, naturae et mutuae necessitudinis nomina, quae cum societate oriuntur, crescunt, et adolescunt.

Haec ratio et causa jam dudum me induxit, ut crederem, veteres Indos et Latinos in remota antiquitate unius stirpis homines fuisse, et ab uno stipite descendere, in cujus familia, rudis ille quidem, sed unus primordialis Samscrdamicus sermo vigebat.

Haec eadem causa impulit virum, praeclara eruditione ornatum, D. I. Frid.

Kleuker in eam sententiam, ut diceret: linguam graecanicam, latinam, et germanicam unius veterrimae originis esse ²⁶ .

Contulit ille inter se pronomina Samscrdamica cum pronominibus graecis, latinis et germanicis, et cum haec in illis comprehensa videret, pro cummuni harum quatuor linguarum origine sententiam tulit; qui enim alias fieri potuit, ut talis naturae et indolis nomina, qualia sunt illa, quae Pronomina appellamus, tam amice in quatuor linguis inter se convenirent, si primaeva harum linguarum elementa, et nominum origo diversa essent?

Sunt Pronomina uniuscujusque linguae basis et fundamentum, quod si uni tertio inhaereat, communem originem facile et recte accusat.

Idem repetit Eruditus Kleuker pag. 312. in laudato opere, dum de nominibus, ut ajunt, numeralibus Samscrdamicae linguae agit.

In den Zahlwoertern, ait ille, dieser Sprache Wird man den Stoff der Griechischen, Lateinischen und Deutschen finden.

Docte, mecastor!

quamvis enim Germani, Graeci, Latini, et Indi maximis locorum intervallis inter se sint disjuncti, eorum tamen linguae unam harum gentium, eamque communem originem satis indicant, et omnes in unam primaevam familiam referuntur.

Profecto, si Senecae licuit ²⁷ ex ritibus et verbis Cantabris arguere, Hispanos olim insulam Corsicam incoluisse; Si lingua Moldavica seu Valachica hodiedum tota latina est, quia Romanorum colonia, a Trajano Caesare in Dacia collocata, eam in illam provinciam invexit et reliquit; Si denique Pfeiferus, Valtonius, Burtonius, Buxhornius, aliique doctrina et eruditione praeclari viri ideo Germanos a veteribus Persis descendisse jure et merito contendunt, quia plurima insunt Germanico sermoni Persica vocabula; quis nos credere prohibeat, Latinos a Persis et Indis oriundos esse, dum tot et tanta Persica et Indica verba latino sermoni inhaerere comperimus?

Orientalis limes Imperii Romani fuit fluvius Forat seu Euphrates, nec ultra eum potentia Romana sua militaria signa extulit.

Hi ipsi Romani numquam Indiam, numquam Persidem sibi subjecerunt.

Nulla Romanorum colonia in Indiam, nulla Indica in Latium missa fuit.

Numquam, inquit Diodorus Sic.

²⁸ externa colonia Indiam adiit, neque ipsi ad alias gentes misere.

Quanam igitur arte, quo pacto, qua ratione factum est, ut Samscrdamica lingua latinae consonet, nisi quia hic linguarum consensus ab uno primaevo loco, et ab una primordiali familia in utramque gentem fluxit?

Jam ergo fidenter et virili animo utriusque linguae, Latinae nempe et Samscrdamicae, vocabula inter se conferemus, et Lectoris oculis subiiciemus, ut eorum inspectio et collatio omne dubium ex ipsius mente auferat et abstergat.

Verum quia lingua latina diversis temporibus immane quantum variationis subiit, aequum est: aliqua mutatae locutionis monumenta adducere, ut Lector ex iis ipsis utriusque linguae primaevam cognationem facilius agnoscat.

Lingua Latina spectari potest, ut ea fuit in suo primordio, deinde sub latinis regibus, ac demum tempore Reipublicae, et sub Caesare Augusto.

Fatentur ipsi Romanae linguae Scriptores, ut Festus ²⁹ et Varro, tempore Octavii Augusti Caesaris leges Numae, hymnos Sacerdotum Saliarium, preces fratrum Arvalium, inscriptionem columnae, ut ajunt Rostratae, latine exaratam, a Romanis aegre intellectam fuisse; tanta jam tunc inter primaevam latinam linguam, et eam quae Augusti Caesaris aevo in usu erat, varietas et diversitas intercessit.

Accedit, aliam fuisse a scriptione pronuntiationem Romanorum, quod ex Cicerone et Gellio haud obscure intelligimus.

Quare Cotta noster, inquit Cicero de Orat.

lib.

III., cujus tu illa lata, Sulpici, nonnumquam imitaris, ut jota literam tollas, et Eplenissimum dicas, non mihi Oratores antiquos, sed messores videtur imitari.

Ciceronis nempe aevo urbani viri antiquiorem pronuntiationem jam refugiebant, eamque rusticis et messoribus, ut ex allato Ciceronis loco patet, linquebant.

Hinc procedit, quod Lapidariam inter ac Scriptoriam Orthographiam saepe magnum discrimen intercedat; et in vetustissimis Romanorum inscriptionibus prima fronte plures, ut ajunt barbarismi, nobis comparere videantur, qui tamen si ad primum Latinae linguae aevum, et ad rudiora illa antiquitatis tempora reducantur, non recentes, adventitii, et alieni, sed primaevae Latinae linguae congeniti termini et sincerae dictiones esse censendae sunt.

Diphtongus Ae in lapidibus romanis plerumque scribitur Ai; hinc Aire pro Aere, Aeternai pro Aeternae, Bonai pro Bonae, Caisar pro Caesar scriptum reperies.

Iam vero hic ipse vetus scribendi modus latinam linguam Orientalibus linguis, quae minorem variationem subierunt, viciniorem, magisque propinquam reddit, et cum iis penitius ligat.

E.

g. Caisar veteri more scriptum est Caesar: atqui eadem vox Caisar, id est, Caesar, Imperator, sub eadem significatione, et eodem modo scripta reperitur in lingua Persica et Germanica.

Hinc Persis قیصر Cheiser, et Germanis Keyser est Imperator, Caesar; Rustai Persis, Latinis Rusticus, Cerchh Persis, Latinis Circulus, rota (Cerchio), Peder Persis, Latinis Pater, Mader Persis, Latinis Mater, Neu Persis et Germanis, Latinis Nova, Novum, Lenker Persis, Latinis ancora, Almas Persis, Latinis Adamas, Mes Persis, Latinis Aes, Pars Persis, Latinis Pardus, Brader Persis, Latinis frater, et sic sexcenta alia.

De hac veteri Romanorum Orthographia et pronuntiatione consulere poteris Goltzium, Fabrettium, Boldettium, Cellarii Orthographiam Latinam, Patavii 1763. editam et auctam, sed cumprimis Alexii Aurelii Pellicia Dissertationem IV. De Lapidaria et Siglis Veterum Tom.

III. p.

I. de Christianae Ecclesiae Politia, Bassani 1782. Sed ad veterem Latinum Sermonem nobis est redeundum: en aliqua eius specimina.

Leges Numae ex Festo, circa annum 670. ante aeram vulgarem.

Sei hemonem fulmin Jobis ocisis nei supera genua tolitod / Hemo sei fulmined ocisus escit oloe iovsta nula fieri oporterod.

/ Sei cuips hemonem loeberom dolo sciens mortei duit pariceidad estod.

/ Sei imprudens se dolo malod ocisit pro capited oceisei et nateis / Eiius endo concioned arietem subicitod.

Inscriptio columnae rostratae circa annum 260. ante aeram vulgarem.

C. Duillius .

M. F.

advorsom Cartacinienseis .

en .

Siceliad .

rem .

Cerens .

Ecest .

Anos .

Cocnatos .

Popli .

Romani .

Artisumad .

Obsedeone .

D .

Exemet .

Lecioneis .

Cartacinenseis .

Omneis maximosque .

Magistratos .

Lucaes .

bouebous .

relicteis Novem .

Castreis .

Exfociont .

Macelam .

Moenitam .

Vrbem .

pugnandod .

Cepet .

enque .

eodem .

Macestradod .

prospere .

rem .

Navebos .

Marid .

Consol .

primos .

Ceset .

resmecosque .

classesque .

Navales .

Primos .

Ornavet .

paravetque .

diebous .

I .

X .

cumque .

eis .

Navebous .

Classeis .

Poenicas .

Omnis .

paratasque .

Sumas .

copias .

Cartacinensis .

praesented .

Maxumod .

Dictatored .

Olorom .

in .

altod .

Marid .

pvenandod .

Vicet .

xxxque .

naveis .

Cepet .

cum Socieis .

Septem .

resmomque .

ducis .

quin .

resmosque .

Trisresmosque .

Naveis XX .

depreset .

aurom .

captom .

Numei .

ω .

ω .

ω .

DCC .

arcentom .

Captom .

praeda .

Numei .

CCCӀↃↃↃ .

e .

crave .

Captom .

Aes … pondod .

triompoque naualed .

praedad .

poplom .

romanom .

donavet .

Captiuos .

Cartacinenseis .

Incenuos .

Duxet .

ante .

Curom .

primosque .

Consol .

de Siceleis .

Claseque .

Cartacinienseom .

triompauet .

earom .

rerom .

erco .

S.

P.

Q.

R.

ei hance .

columnam .

p.

Adde huic inscriptioni tabulam Herculanensem, et fragmentum ex aere haud ita pridem a Republica S.

Marini, cujus vigilantissimus protector est apud Sancta Sedem Eminentissimus Borgia, dicatum Museo Borgiano, litteris, ut ajunt, majusculis exaratum, quod veteri latino sermone in una parte legem judiciariam, ex altera agrariam continet, a Grutero et Muratorio mendose descriptum ³⁰ ; et luce meridiana clarius videbis, veteris et hodiernae latinae linguae diversitatem.

His ergo positis, jam Latina vocabula cum Samscrdamicis conferamus.

| Samscrdamica | Latina |

| Dèva. | Deus. |

| Dìvya. | Divinus. |

| Dèvatuam. | Deitas. |

| Cartr. | Creator. |

| Cartrì ³¹ . | Creatrix. |

| Mater, màta. | Mater. |

| Piter. | Pater. |

| Bhràter ³² . | Frater. |

| Sòdarya.) Sòdarì.) | Soror. |

| Vàhana. | Vehiculum. |

| Antara. | Interea, interim. |

| A'tma. | Anima. |

| Vàrta. | wort, German. Verbum. |

| Bàlam. | Valor, vis. |

| Nau. | Navis. |

| Nàvica. | Navarchus. |

| Dànam. | Donum. |

| Udaram. | Uterus, Venter. |

| Naptrì. | Neptis. |

| Pal, pad. | Pes. |

| Pàdaca. | Pedestris miles. |

| Pàduca. | Pedum calcei. |

| Juvà. | Juvencula. |

| Juvatì. | Juvenis. |

| Juvana. | Juventus. |

| Màsam. | Mensis. |

| Màsi. | Luna. |

| Dharà. | Terra, orbis. |

| Ràgiam. | Regnum. |

| Pàvi. | Pauper. |

| Diò, diu. | Dium, aer, coelum. |

| Barbarya. | Barbarus ³³ |

| Pàtacam. | Peccatum. |

| Mana. | Mens, animus |

| Sharcara. | Sacharum. |

| Cabàla. | Caput, occiput. |

| Anguli. | Anulus sigillator. |

| Allàva. | Lavatio, lustratio. |

| Vamhatu. | Vomitus. |

| Genu. | Genu. |

| Mrtyu. | Mors. |

| Mrta. | Mortuus. |

| Svana. | Sonus. |

| Nàmam. | Nomen. |

| Vidhava. | Vidua ³⁴ . |

| Uttama. | Optimus. |

| Ab. | Ab, ut abanayam, abductio. |

| Apra. | Asper, ut aprabudhi, aspera mens. |

| Aregen. | Rex, in ludo latrunculorum. |

| Aregia. | Regnum in tali ludo. |

| Aregidunu. Mal. | Regere, ordinare. |

| Arivi. | Rivus, ripa. |

| Atir. | Limes, ύ janua, Thür germ. janua. |

| Agamanam. | Ankomen germ. advenire. |

| Asìnen. | Assidens. |

| Eti. | It, pergit. |

| Esi. | Is. |

| Enmi. | Eo. |

| Enmà. | Imus. |

| Etu. | Eat. |

| Itàm. | Eant. |

| Ehi. | I, ito. |

| Itàl. | Ito, eas. |

| iiàm. | Eam, imperat. |

| iiàtam. | Eant. |

| iiàma. | Eamus. |

| Itam. | Ite, ambo. |

| Ita. | Ite plures. |

| Itàl. | Eat. |

| Ati. | Edit. |

| Adsi. | Edis. |

| Admi. | Edo. |

| Adanti. | Edunt. |

| Adimà. | Edimus. |

| Aada. | Edi, Comèdi. |

| Adan. | Edens. |

| Adhi. | Ede, Comede. |

| Adjam. | Edam. |

| Adjàma. | Edamus. |

| Juncta, vel jocta | Junctus. |

| Datta | Datus. |

| Madjè | Medio. |

| Sama | Similis ³⁵ . |

| Sam | Simul. |

| Ap | Aqua. |

| Svana | Sonus. |

| Svapna | Sopor, Somnus. |

| Mama | Meus. |

| Tava | Tuus. |

| Sva | Suus. |

| Vàma | Women, Anglice, femina. |

| Vastra | Vestis. |

| Cinham | Signum. |

| Mandra | Mandra, tugurium. |

| Ciandanam | Santalum. |

| Asti | Os, Ossis. |

| Sarpa | Serpens. |

| Carvyam | Caro. |

| Clamè, Clamathu | Clamor, strepitus. |

| Itar | Alter. |

| Itham | Ita, hoc modo |

| Iti | Ita, illo modo. |

| Iha | Hìc. |

| Qa | Qui. |

| Qà | Quae. |

| Kim | Quid, quod? |

| Quimute | Quomodo? |

| Tam | Den, german. illum. |

| Hya | Heri. |

| Adja | Hodie. |

| Nactam | Noctu. |

| Nà, na, nò | Non, negat. |

| Aham | Ego. |

| Tuam | Tu. |

| Tè | Tibi. |

| Tàm | Te. |

| Mà | Me. |

| Mè | Mei, mihi. |

| Nau | Nos ambos. |

| Tistati | Stat. |

| Din, divasi | Dies. |

| Iiatè | Itur. |

| Tarrà. | Terra. |

| A'ltarrà. | Altare ³⁶ . |

| Jugam ³⁷ . | Jugum, 1 par. |

| Jugmam. | Idem. |

| Nàsa, nàsica. | Nasus. |

| Denda. | Dentes. |

| Akni. | Ignis. |

| Aknea. | Igneus. |

| Cramélaca. | Camelus. |

| Vahati. | Vehit. |

| Vahasi. | Vehis. |

| Vahàmi. | Veho. |

| Geneitrì. | Genitrix. |

| Genanì. | Idem. |

| Genaca. | Genitor. |

| Genamà. | Genitor, et Genitrix. |

| Genam. | Gens. |

| Genu. | Genus, Stirps. |

| Genenam. | Generatio, Ortus etc. |

| Genmabhu. | Patria. |

| Bhumì. | Humus. |

| Garbhinì. | Gravida. |

| Gànichyam. | Gynaecaeum |

| Vir, Sthavir. | Vir grandaevus. |

| Vìryam. | Vires, vis, virtus. |

| Avìrà. | Sine viro mulier. |

| Vìràn. | Viribus pollens. |

| Màtapitarau. | Mater, et Pater. |

| Ràl. | Rex. |

| Crùra. | Crudelis ³⁸ |

| Vàta. | Ventus. |

| Dhama. | Domus. |

| Argiunam. | Argentum. |

| Cartari. | Cutler. |

| Pàda. | Pedes. |

| Màrggam. | Margo, limes, via. |

| Hima. | Hyems ³⁹ . |

| Gelam. | Aqua gelida. |

| Gelatschàri. | Res aquae innatans. |

| Geladòszam. | Aquarum vitium. |

| Gelagiam. | Quod in gelida nascitur. |

| Gelù, gelam. | Gelu, frigus ⁴⁰ |

| Gelan. | Homo iners, frigidus. |

| Asi. | Ensis. |

| Càndam. | Candor, simplicitas. |

| Stàsnu. | Stabilis. |

| Aada | Edit, in Praet. |

| Aadu | Ederunt. |

| Dadati | Dat. |

| Dadasi | Das. |

| Dadàmi | Do. Dedo. |

| Dadma | Damus. |

| Adadma | Dedimus. |

| Adadàn | Dedi. |

| Adadàl | Dedit. |

| Dattam | Date. |

| Datta | Date plures. |

| Dadàma | Demus. |

| Dadimà | Dedimus. |

| Dadau | Dedi. |

| Datva | Dato, partic. |

| Dattum | Datum. |

| Juncti, junacti | Jungit. |

| Junakshi | Jungis. |

| Junàdmi | Jungo. |

| Juncta | Jungunt duo. |

| Judjandi | Jungunt plures. |

| Juncthà | Jungitis duo. |

| Juncta | Jungitis plures. |

| Jugima | Jungimus. |

| Jundjal | Jungat. |

| Jungia | Junge. |

| Junagiàma | Jungamus. |

| Junctum, jòctum. | Junctum |

| Juncta | Junctus. |

| Agiunal | Junxit. |

| Ajunadjam | Junxi. |

| Asi | Es. |

| Asti | Est. |

| Asmi | Sum. |

| Siàma | Simus. |

| Siàtam | Sitis. |

| Santi | Sunt. |

| Sià | Sit. |

| Siàl | Sit. |

| Lègha | Levis |

| Durbela | Debillis |

| Stàbara | Stabilis |

| Nava | Novus |

| Madjama | Medius. |

| Khòram | Horror. |

| Astarana | Storea, tapes. |

| Astaricunu; Malab. | Extendere. |

| Gnànam | γνῶσις, cognitio. |

| Sthùla | στύλος, Columen. |

| Bandha | Band, germ. Benda, Ital. vitta, ligula. |

| Bandhanam | Bendare Ital., Binden, germ. |

| Avartanam | Abwarten germ. famulari, colere. |

| Mitra | Mithra, Sol. |

| Pàla | Pastor – Pales dea Pastorum Romanis. |

| Pàlana | Pascere, gubernare. |

| Om | Omnino, Amen. |

| Valare | Valde. |

| Ek, èga | Unum, Malab. Onna. |

| Dva | Duo. |

| Tri | Tria. |

| Ciattur | Quattor. |

| Pantscha | Πεντε, quinque. |

| Shashta | Sex. |

| Sapta | Septem. |

| Aschtta | Octo. |

| Nava | Novem. |

| Dasha | Decem. |

| Prathama | Πρῶτος, primus. |

| Dvidìa | Secundus. |

| Tridìa | Tertius. |

| Tschatturti | Quartus. |

| Pantschami | Quintus. |

| Shashtti | Sextus. |

| Saptami | Septimus. |

| Ashttami | Octavus. |

| Navami | Nonus. |

| Dashami | Decimus. |

| Dvàdasha | Duodecim. |

| Treyòdasha | Tredecim. |

| Và | Vos. |

| Nà | Nos. |

| Mama, mè | Mihi. |

| Tava, tè | Tibi. |

| Tvà | Te. |

| Tè | Tui, tibi. |

| Và | Vos ambos. |

| Tistasi, Stas | Tistàmi, Sto. |

| Astu | Esto. |

| Criyatè | Creatur, fit. |

Plura vocabula Samscrdamica ad Latina probè accedentia offendet, qui linguae Samscrdamicae Grammaticam, Sidharùbam dictam, Vocabularium Amarasinha, et Syntaxim Vyàcarnam nuncupatam diligenter pervolverit.

Ego recensioni supersedeo, ne hoc opusculum ultra justam molem excrescat.

Habet lingua Samscrdamica eadem tempora et modos, quos Latina, nempe indicativum, praeteritum imperfectum, perfectum, plusquam perfectum, tria futura, imperativum jussionis, et benedictionis, seu apprecationis, qui nostro Optativo correspondet, participia praesentis et praeteriti, duo ex futuris, gerundia ex futuro primo, et supina in um, ut in latino, v. g. dattum, latine datum, attum latine esum.

Adde, quod in hujus linguae dialecto Malabarica gerundia terminentur in dum, et in di, ut apud Latinos, v. g. genikendi generandi, genikendum generandum, ìrrakendi irascendi, ìrrakendum irascendum, unde ìrra, ira, furor.

E contra vero lingua Samscrdamica propius accedit ad graecam in numeris: habet enim singularem, dualem, et pluralem.

Eadem accipit augmentum in verbis in Praeterito perfecto II., ut graeca, v. g. νέμω tribuo, praet.

νενέμηκα tribui, λεγω dico, λελεχα dixi: ita Samscrdamica, v. g. nahyati ligat, nanàha ligavit, muntschati separat, mumuntscha separavit.

In Praeterito I. variant verba aliquando, ut apud Graecos, v. g. junacti jungit, in praet.

I. ajunàl junxit, adadàl dedit, anahyàl ligavit.

Ex his omnibus jam fere ad evidentiam patet, primam linguae latinae et Samscrdamicae fabricam inter se convenire, quamvis eaedem linguae inter se longissime fuerint disjunctae in secunda earum constructione, seu potius difusione; dum nempe rami utriusque, ab uno arboris trunco propagati, alios tulere flores et fructus, qui colore et sapore a se invicem distant, et sermones duos efficiunt ex aequo nitidos, nervosos, succo plenos, explicandis rerum ideis valde idoneos, sed tamen inter se maxime distantes ⁴¹ .

Stat ergo suis suffulta argumentis ea veritas, quam demonstrandam suscepimus, latinam scilicet linguam Orientalibus linguis in primaeva sua origine affinem fuisse, atque eam ipsam cum Graeca et Samscrdamica a Javanis posteris ad Nos descendisse.

Non temporis edacitas, non populorum migrationes, non urbium excidia impedire potuerunt, ne aliquid verae originis persisteret vestigium, neve in illam gentium societatem referretur, in qua Indi, Latini et Graeci unam adhuc familiam constituebant.

Verus proinde est Mosaicus sermo, qui idiomatum multiplicem varietatem et originem Noe nepotibus attribuit, ac gentes varias in suo primordio, genere, ortu, linguis, moribus invicem ligatas fuisse ostendit.

Neque audiendi sunt, qui sive imaginationis ardore, sive novitatis studio abripiuntur, et incautis ac simplicibus varia Παράδοξα insinuant de seculis ac populis Mosis historiam, ac tempora ab eo supputata excedentibus.

Nam si ingenui et honesti viri officium est, in ancipiti via eum tramitem sequi, per quem Nos ratio et facta ducunt, ac ea omnia explodere et aversari, quae privatae conjecturae, novitatis amor, et partium studium contra communem sensum, contra rationem et facta historica stabilire adnituntur, profecto ex allatis a nobis argumentis, ex congesta tot Orientalium ac Occidentalium vocabulorum mole et affinitate recte sequitur: Graecos, Romanos, Germanos, Persas et Indos a Noemi Nepotibus oriundos, olim sive in Chaldaea, sive in Media simul habitasse, ac deinde, subsidentibus diluvii aquis, orta gentium confusione per juga montium hinc et inde dispersos fuisse.

Hoc Moses, hoc ratio, hoc traditio, hoc harum gentium historia, hoc dii earum sibi similes, hoc linguarum affinitas, hoc denique Nos Facta docent.

Confer de Indis et Persis per varia Asiae loca usque ad flumen Volgam hodiedum dispersis librum inscriptum: Dissertations and Miscellaneos Pieces relating to the History and Antiquities of Asia, Vol.

IV. London 1798. §.

XXVI. pag. 393., 397., 398.; item dissertationem academicam de Paradiso Indiano Joh.

Sam.

Hofuerberg, Londini Gothorum typis Berlingianis editam A.

1798. primam et secundam.

Joannis g. Eccardi de Origine Germanorum , eorumque vetustissimis coloniis, migrationibus, ac rebus gestis lib.

II. Goettingae 1750. §.

7. et 8., de Romanis et Graecis Senecam cons.

ad Helviam cap.

6., 7., 8., Dionys.

Hallic.

lib.

I. pag. 7., 8., 11. Libuit ex linguis gentium indagare origines, nihil enim praestantius est ad populorum incunabula indicanda, quam perspicax et accurata Deorum, rituum, morum ac linguarum inter se collatio.FINIS

Fusnote

1. Vide Lettre a M. Le Medecin Allioni sur les beaux arts, et en particulier sur le Cabinet d'Antiquités et d'Histoire Naturelle de S. E. Mons. Le Cardinal Borgia a Velletri. Par l'Abbé Etienne Borson, a Rome 1796.
2. Amadutii, Anecdota Literaria ex MSS. Codicibus eruta, Vol. III. Romae apud Settarium, pag. 101.
3. Becchetti, Teoria Generale della Terra, esposta all' Academia Volsca di Velletri, Roma 1782.
4. Martini, Luciani Samosatensis Dialogi Selectiores, Interprete G. Henrico Martinio. Lipsiae 1794.
5. Heeren, Expositio Fragmenti Tabulae Marmoreae, operibus caelatis, et inscriptionibus graecis ornatae Musei Borgiani Velitris, Romae 1786.
6. I. I. Paulovichii Lucichii Ad Marmora Macarensia Brevis Additio. Venetiis 1793.
7. Arnoldus Heeren in praef. ad Expositionem Fragmenti Tabulae Marmoreae.
8. Muratori, Riflessioni sopra il buon gusto nelle Scienze, e nelle Arti. Venezia 1744., pag. 1. 3.
9. Hornius in Arca Noe, pag. 150. edit. Lips. 1674., Lud. Vives ad lib. XVIII., cap. 18. S. Augustini de civ. Dei. Nempe quod ibi Saturnus latuerit, vel quod inter juga Appenini lateat. M. Varro Latium a Latino dictum vult.
10. Plinius, lib. 3., cap. 5.
11. Seneca, de Consol. ad Helviam, cap. 7.
12. De Pelasgis ita disserit Strabo: Pelasgos antiquam gentem per universam Graeciam extitisse, ac maxime inter Aeoles Thessaliae incolas claram, apud omnes fere in confesso est…. Ephorus ait, se arbitrari eos, cum a prima stirpe Arcades essent, militarem amplexos vitam, et in studii ejus nominisque societatem multis perductis, magnum sibi nomen cum apud Graecos parasse, tum apud alios, ad quos pervenissent. Strabo lib. V. pag. 127. edit. Lips. 1798. De Arcadibus idem Strabo refert: Alia antiquior atque fabulosior fama Romam Arcadum Coloniam ab Evandro deductam tradit. Et post pauca addit: Matrem Evandri venerantur Romani, quam sympham Carmentam denominatam esse credunt. Ibidem pag. 154. Non contemnenda est haec traditio populi Romani, praesertim cum ea, teste Strabone, antiqua sit, et non studio quaesita, neque patriae exornandae causa fuerit reperta. Confer de Pelasgis C. Velleii Paterculi Hist. Romanam, lib. I. pag. 12. edit. Lugdun. 1653.
13. S. August. lib. XVIII. De civ. Dei, cap. 16.
14. De civ. Dei lib. XVII.,
15. Hornius in Arca Noe, p. 150.
16. Javan, o almeno Cetthim sono stati certamente i Popolatori d'Italia. Guarnac. Origini Italiche, lib. I., cap. 3., pag. 155. edit. Lucca 1767.
17. Qui plura de his scire cupit, adeat Guarnacci Origini Italiche etc. Lucca 1767., et eo praestantiorem Passerium in Paralip. in Thomae Dempsteri libros de Etruria Regali, Lucae 1767.
18. Priscianus ad Iulianum, in praef. ad suum opus grammat. Vide Heliae Putschii Grammaticae Latinae Auctores antiquos, Hanoviae 1605.
19. Diomedes de oratione et eius partibus. Apud Putschium, p. 290.
20. Herodotus lib. I. num. 9. et 10. edit. Francof.
21. Tabulae Eugubinae cum notis Johannis B. Passerii in Dempsteri Etruria Regali, pag. 323. Lucae 1767. Eaedem exhibentur in Passerii Linguae Oscae Specimine singulari, quod superest Nolae in marmore Musei Seminarii, Romae 1774. Confer Annibale Olivieri, spiegazione di alcuni monumenti degli antichi Pelasgi, Pesaro 1735., et tom. II. operis inscripti: Saggi di Dissert. Accademiche di Cortona.
22. De Antiquitate et Affinitate Linguae Zendicae, Samscrdamicae, et Germanicae Dissertatio. Typis Seminarii 1799.
23. Hoc eximium Specimen linguae Oscae a Passerio elucubratum Eminentissimo ac amplissimo Cardinali Stephano Borgiae orbis literatus debet, cujus cura, studio, et sumptibus Passerius illud vulgavit, et ut par erat, suo doctissimo Maecenati dedicavit.
24. Vid. Dissertationis Isagogicae ad Herculanensium Voluminum Explanationem pars I. Neapoli ex Regia Typogr. Anno 1797. pag. 38. in annotationibus.
25. Sidharùbam, seu Grammatica Samscrdamica, Romae 1790.
26. Kleuker, Abhandlungen über die Geschichte und Alterthümer, die Künste, Wissenschaften, und Literatur Asiens. Vierter Band, Riga, S. 307-308. Aus den bisherigen Pronominibus Wird man leicht sehen, das die Deutschen, Griechischen und Lateinischen Zugleich darin enthalten sind. Da nun Woerter von der Art, Wie die Pronomina, fur den Grund und Ursprung einer Sprache beweisend sind, so folgt, das die Zuletzt genanten Sprachen mit dem Samskrdamischen einen gemeinschaftlichen entfernten ursprung haben.
27. Seneca, consol. ad Helviam, cap. 8.
28. Diodorus Sic. lib. I. cap. I. pag. 321. edit. Basil.
29. Festus lib. X.
30. Praestantissimum hoc, et, si ita dicere licet, antiquissimum antiquitatis monumentum Fulvio Ursino visum a Grutero fuit editum (206. I.) quoad unam solam fragmenti faciem; integrum autem, seu ambae eius facies vulgatae fuere a Muratorio (574. I.). Lectu haud difficile est ob literas, ut ajunt, majusculas, quibus exaratum est.
31. Cartr, et Cartrì descendit ex verbo Samscrdamico Caròmi, creo, facio, caròsi creas, facis. caròti, creat, facit. Curma creamus, acaròl creavit, acarovan creaverunt, acaravam creavi, acurva creavistis, acurma creavimus, caròtu vel crial creet, caravàma creemus, carta creabit, cartum creatum, carta creator.
32. Brateis pro fratres habet vetustissimum fragmentum tabulae, Herculanensis. Hoc igitur vocabulum Brater consonat Samscrdamico Bhràter, Persico Brader, Germanico Bruder, Aeolico Φράτηρ, Latino Frater. Heic littera Bh versa est in b., Φ., f.
33. Hoc vocabulo Brahmanes Indi Graecos compellant, Graeci Persas. Aequivalet vocabulo Tschandàla et nisha, id est rudis, vilis, abjectus. Risum movet Vessius in hujus vocis originatione deducenda.
34. Vidua, inquit Macrobius, lib. I. Sat., cap. 15., dicitur, quia a viro est diuisa. Iduare etrusca lingua dividere est, inde Vidua, quasi idua, hoc est, valde divisa. Rectius duces ab Indico Vidunu, solvo, relinquo, dimitto.
35. Huic recensioni intentus et perspicax lector jam facile animadverterit, qua ratione vocabula Latina ex Samscrdamicis efformata sint, nempe litteras aliquas addendo, detrahendo, et permutando: Sic ex nava factum novus, ex sama similis, ex stabàra, stabilis, ex arivi rivus, ex pad pes, ex dharrà terra, ex nau navis, ex vahana vehiculum, ex mana mens, ex uttama optimus ex nàsa nasus etc. Simplicia et brevia sunt vocabula Samscrdamica, longiora et complicatiora Latina, quae suam ex illis derivationem, et composionem satis luculenter produnt. Antiquior ergo est lingua Samscrdamica ipsa Latina, quae tamen illi immediate succedit, ut matri filia.
36. Vossius in Etimologico sub voce Altare ex festo seu Paullo opinatur: Altare ab altitudine dictum esse, quia antiqui diis Superis in aedificiis a terra exaltatis sacra faciebant. Sed an Pagani primitus in altis aedificiis sacrificabant? Verior est altaris Indica etymologia: àl vel àla arbor est procera et opaca, sub qua Pagani sua idola collocant in lucis. Ea ipsa aggere cingitur, in quo stat idolum, ut ab omnibus conspici possit. Hic agger Tarrà dicitur: unde exsurgit dictio àltarra, terra agger arborem àla cingens. Ita pariter pàdatarra componitur ex pad pes, et tarra, fitque pàdatarra, id est, altior illa terra, cui insidet domus, vel cubiculum, vulgo etiam Suppedaneum. Graeci Indicas dictiones conciderunt, latini graecas; unde non solum litterarum permutatio subsecuta est, sed etiam ipsa integra nomina depravata fuerunt; ita ut prima eorum origo nostram indaginem fugiat. Ex Anna apud nos factum est Anicka, Ance, Ancza, Anka, Nanka, Nanna, Nannetta, Nanenka. Videsis cl. viri Fr. Caroli Alter, Beitrag Zur Praktischen Diplomatik für Slaven, Wien 1801. p. 118.
37. Jugam, jugum, unum par, descendit a verbo junacti ille jungit, junakshi jungis, junàdmi jungo, jugima vel judjma jungimus, juncta jungitis, jugianti jungunt, jugial jungat etc.
38. Crùra, crùran, crudelis descendit a crudhyati irascitur, furit, crudhyasi irasceris, furis, crudhyàmi furo, irascor; inde Malabaricum crudhicunu irascor, in furorem agor, cròdham ira, furor. Vossius satis crude ducit crudelis a crudus? Unde ergo ducitur crudus? Dum ei aqua haeret, fugit ad Arabes, ad Hebraeos. Verum meminerint hi Scriptores, qui omnia latina et graeca vocabula ex lingua hebraica protrudere adlaborant, fere totius orbis gentes, Tataris et Sinensibus exceptis, commode in duas classes dividi; nempe in eas quae a sinistra in dextra scribunt, ut Indi, Persae veteres, Graeci, Latini, Celtae, Germani; et illas, quae a dextra in sinistram litteras exarant, ut sunt Chaldaei, Syri, Arabes, Hebraei. Certior et potior est cognatio inter primae classis populos, non solum ex origine radicalium verborum, sed etiam ex linguis, ita ut haec classis frustra cum gentibus secundae classis misceatur. Illi regiones montanas et boreales in dispersione gentium tenuisse videntur, Arabes vero, Syri, Chaldaei et Hebraei amoeniora loca ad austrum occuparunt. Res itaque est satis lubrica et inconsulta, etymologias protrudere, nulla habita ratione gentium classis; nisi forte in nominibus et verbis, quae bellis, mercibus, plantis, ex una in aliam classem transmigrarunt. Confer Leibnitzii tom. I. Miscell. Berolin. Meditationem de Originibus gentium ductis ex indicio linguarum.
39. Hima nix, frigus. Inde Himala nivei montes, graecis Himau, vel Imau dicti. Quod Indis hima nix, hoc latinis hyems, nempe tempus nivium.
40. Vossius gelu a γέλα, id est, splendor derivat. Caninius a Syriaco gelida. Ambo caecutiunt. An gelu non rectius ducitur a gelam aqua frigida?
41. Fl. Sosipater Charisius instit. grammat. latinus sermo, inquit, cum ipso homine civitatis suae natus significandis, intelligendisque quae diceret, praestitit. Idem licet dicere de Samscrdamico, qui latino lon- ge locupletior, et graeco castiga- tior est.